Dzieciństwo
Klara z Damiano urodziła się w 1268 roku w Montefalco, w rodzinie głęboko religijnej, przesiąkniętej duchowością franciszkańską. Jej rodzice, Damian di Giacomo i Giacoma, wychowali dzieci w atmosferze głębokiej wiary, co znajduje odbicie w imionach ich dzieci: Klary i Franciszka. Klara była szczególnie zafascynowana swoją starszą siostrą Joanną, która w 1271 r. założyła wspólnotę kobiet pokutujących. Wraz z kilkoma towarzyszkami zamieszkała w pustelni niedaleko Montefalco, prowadząc życie w modlitwie i pokucie. Klara, mając zaledwie sześć lat, poprosiła o dołączenie do wspólnoty. Zafascynowana pobożnością siostry, rozpoczęła życie pełne modlitwy i umartwień.
Już jako dziecko Klara wyróżniała się niezwykłą gorliwością. Naśladowała praktyki pokutne, takie jak chłostanie się cierniowymi gałązkami, i często ukrywała się, by w samotności rozmawiać z Jezusem. Joanna, jako przełożona wspólnoty, była dla niej wzorem, ale musiała często łagodzić zapał młodszej siostry. Klara wykonywała wszystkie prace z pokorą i oddaniem, nigdy nie narzekając na przydzielane obowiązki. Zajmowała się chorymi siostrami, dbała o celę i kuchnię, a jej słowa pełne czułości dodawały otuchy współsiostrom.
Nowy klasztor
W miarę rozwoju wspólnoty, pustelnia stała się zbyt mała, aby pomieścić nowe kandydatki. Ojciec Klary, Damian, zdecydował się wybudować dla nich nowy klasztor na wzgórzu św. Katarzyny w Bottaccio. W 1281 roku wspólnota przeniosła się do nowego miejsca, które Joanna postanowiła poświęcić Świętemu Krzyżowi. Mimo że budowa nie była jeszcze ukończona, osiem pokutnic zamieszkało tam, kontynuując życie w ubóstwie i modlitwie. Niedługo potem Damian zmarł, co pozbawiło wspólnotę najważniejszego wsparcia materialnego.
Ze względu na postanowienia soboru laterańskiego oraz soboru w Lyonie, wszystkie wspólnoty musiały przyjąć jedną z istniejących reguł życia zakonnego. W 1290 roku, za radą kapłanów, wspólnota Joanny i Klary poprosiła biskupa Spoleto, Gerarda Pigolotti, o zatwierdzenie reguły. Otrzymały Regułę Augustiańską, co pozwoliło im składać śluby zakonne i stać się oficjalnym klasztorem. Joanna została pierwszą opatką klasztoru św. Krzyża, a Klara była jej najbliższą współpracownicą.
Przełożona
Po śmierci Joanny w 1291 roku Klara, choć początkowo opierała się, przyjęła funkcję opatki. Była wymagającą, ale sprawiedliwą przełożoną, która wymagała od sióstr doskonałości w cnocie, a jednocześnie okazywała im miłość i wsparcie.
Klara odznaczała się nie tylko pokorą, ale także głęboką mądrością duchową, która przyciągała do niej znane osobistości, mimo tego, iż była niepiśmienna. Wśród odwiedzających ją byli kardynałowie Giacomo i Pietro Colonna, kardynał Napoleone Orsini oraz Ubertino da Casale, przywódca duchowy franciszkanów z Toskanii.
Klara była również doradczynią duchową wielu ludzi, którzy przybywali do Montefalco, aby zaczerpnąć z jej mądrości. Jej rady były pełne głębokiego zrozumienia Pisma Świętego, mimo że nigdy nie studiowała teologii. Na pytania o wiarę odpowiadała: „Nie studiowałam Pisma Świętego, ale to, co mówię, pochodzi od Boga, który mi to objawił”.
Życie duchowe
Od dzieciństwa miała też wiele wizji, w tym niektóre z Dzieciątkiem Jezus i Matką Bożą. Te doświadczenia mistyczne były tak liczne, że miały kluczowe znaczenie w jej formacji. Była przekonana, że Bóg udziela wszystkim tych samych łask. Pewnego razu, mówiąc o tym towarzyszce, poczuła smutek, że tamta nigdy nie doświadczyła takich rzeczy. W tym momencie Pan odebrał jej wszelką pociechę, pozostawiając ją w nocy ducha pełnej goryczy, zniechęcenia i suchości, graniczącej z rozpaczą na 11 lat.
Jednak jej mistyczne doświadczenia powróciły. Jej biograf tak relacjonuje najważniejszą wizję w jej życiu: „Podczas modlitwy Klarze ukazał się Pan Jezus Chrystus jako młodzieniec niezwykle piękny, ubrany w białą tunikę, niosący na ramieniu krzyż tak duży, że odpowiadał kształtem i wymiarami krzyżowi, na którym został ukrzyżowany. Powiedział do niej: ‘Szukam miejsca, gdzie mógłbym postawić swój krzyż i znalazłem je tutaj, na twoim sercu, aby go zasadzić’. Następnie Jezus dodał: ‘Jeśli chcesz być moją córką, umieraj na tym krzyżu’”.
Do dziś w klasztorze świętej Klary w Montefalco znajduje się miejsce zwane „ogrodem krzyża”, które przypomina wizję Klary z tajemniczym Pielgrzymem. Według tradycji w ogrodzie tym zasadzono laskę, którą otrzymała od Pielgrzyma, i z niej wyrósł krzew. Dziś jego owoce, nazywane „ziarenkami”, wykorzystywane są do tworzenia różańców dla pielgrzymów.
Śmierć i kult św. Klary
Po śmierci Klary siostry postanowiły otworzyć jej serce i znalazły w nim znaki Męki Pańskiej. To wydarzenie wywołało poruszenie w Kościele i stało się jednym z argumentów w procesie kanonizacyjnym. Jednak kontrowersje wokół otwierania ciał w opinii świętości oraz konflikty polityczne tamtych czasów, takie jak ekskomunika rodziny Colonna, opóźniły zakończenie procesu.
Dopiero w XIX wieku zakon augustiański wznowił starania o kanonizację Klary. Papież Leon XIII, który znał Montefalco jako arcybiskup Perugii, ogłosił ją świętą 18 grudnia 1881 roku. Klasztor świętego Krzyża do dziś jest miejscem pielgrzymek, a „ogród krzyża” przypomina o mistycznych doświadczeniach Klary i jej niezwykłej relacji z Chrystusem. Ciało św. Klary przez ponad 600 lat po śmierci nie uległo rozkładowi i jest wystawione w szklanej urnie w Kościele św. Krzyża w Montefalco.
Przeczytaj więcej (po włosku) o św. Klarze na stronie Augustianek z Montefalco (kliknij).
Przeczytaj relację z pobytu Leona XIV w Montefalco w 2025 roku (kliknij)